Vietnamese’s Fishsauce

September 20, 2007

Mắm cáy rau lang

Filed under: Mắm cáy — fishsauce @ 7:30 pm

ND-  Vào vụ hè, khi những trận mưa rào chợt đi, chợt đến, hương ngan ngát của ngọn rau khoai lang luộc chín, xanh non cùng với mùi thơm ngọt, đặc sánh của mắm cáy như mời chào làm cho bữa cơm đạm bạc, dân dã thêm hương vị.

Ở xã Thuận Thiên, Kiến Thụy, Hải Phòng, người đông ruộng ít, mỗi khẩu không vượt quá chín thước đất, ngoài hai vụ lúa không như các nơi khác ngơi nghỉ mà mọi người trong nhà phải đánh vật với thời gian quay vòng đất. Hết lúa đến khoai, khoai lang xuân rồi đến lúa chiêm, gặt xong lại khoai lang đông. Bữa cơm độn khoai lang tươi, khoai lang thái khô nhưng chẳng nhà nào chịu đói. Mùa hè gạo ít nấu với những củ khoai lang cạo sạch vỏ, ăn với ngọn khoai lang hái búp còn nguyên nhựa trắng, luộc vừa chín chấm với mắm cáy hạ thổ hứng những giọt nước mưa rào đầu vụ ngọt ngào, dậy mùi thơm đậm, ngon đến quắt tai.
Gắn bó với rau lang, mắm cáy từ miếng cơm đầu đời nên cụ Ðồng Văn Toản, Việt kiều từ Pháp trở về cái làng Tiểu Trà nhỏ bé vẫn háo hức chờ đến bữa cơm quê để được ăn ngọn khoai lang luộc chấm với nước mắm cáy. Hơn sáu chục năm lăn lộn nơi đất khách quê người, cụ đã chán rượu vang, xúc xích với thịt bò hầm ăn dao ăn dĩa, bữa cơm ngon, no tưởng vỡ dạ dày làm cụ phải nằm dài suốt một buổi chiều mới đi lại được.
Dẫu nước mắm cá cơm, cá thu giá mỗi chai chỉ bằng nửa cân cáy bán đầy trong các cửa hàng, nhưng chẳng níu kéo được ai. Dân quê cứ ngoài Tết, sau khi đặt xong rợ khoai lang vụ xuân là rong ruổi từng đoàn các bà, các chị vai giỏ, tay thùng hướng ra bãi sông, bãi biển. Người sáng đi tối về, người mang gạo đến ở trọ những thôn làng ven sông như Tân Thành, Hải Thành, Anh Dũng vài ba ngày. Sáng ra bãi bắt cáy, tối quay về bóc yếm rồi chộn muối cho vào thùng, vào nồi ủ lại để sáng mai lại ra bãi sớm.
Còn ở Ðại Ðồng, người bắt cáy đều là đàn ông, thanh niên. Buổi sáng họ treo hai cái giỏ bồ ở gác ba ga xe đạp, tay cầm một cái cần câu dài hơn một mét cùng với sợi cước nối với bộ lưỡi câu chùm; họ đeo giỏ vào cổ đi nhẹ nhàng, chậm chạp đến mức hàng giờ có khi chỉ di chuyển được vài ba mét. Khi nhìn thấy cáy bò ra khỏi lỗ, họ quất nhẹ nhàng đến sát con cáy và giật ngay, kéo con cáy móc lưỡi chùm vào tay, bỏ ngay vào giỏ. Không vất vả như người đào, người xọc lẹm nhưng thu nhập gấp hai ba lần người bắt thủ công.
Mỗi ngày người ít cũng câu được dăm bảy cân, người giỏi có khi cả yến. Mỗi kg cáy giá 20 – 25 nghìn một ngày họ cũng thu về tiền trăm. Chẳng thế mà ở làng không ít những nhà giàu lên bằng nghề câu cáy.
Mắm cáy có hai cách làm: Ðể cả con hoặc giã nhỏ cho đủ muối bỏ vào vại hoặc nồi chân (loại nồi đất nung) úp vung, chát kín bùn rồi đào hố hạ thổ. Cáy càng để lâu càng ngấu, mắm càng thơm ngon. Những nhà có nhiều lao động thì bắt cáy thông cả tháng, vừa bán cáy tươi vừa làm mắm bán, còn nhà thiếu lao động thì đón mua lại. Mỗi nhà làm mắm một kiểu nhưng mắm cáy được làm ở vại đất nung là ngon nhất. Ở Hữu Bằng, Thuận Thiên ở Ða Phúc, Hưng Ðạo và các vùng ven biển như Hợp Ðức, Hòa Nghĩa, Anh Dũng gần như hộ nào cũng có mắm cáy.
Cả huyện Kiến Thụy mỗi vụ có từ 400 đến 760 héc-ta trồng khoai lang. Ngọn khoai lang chấm mắm cáy đã đi suốt đời nọ qua đời kia. Bây giờ dù có rất nhiều các loại rau nhưng chẳng rau gì chấm mắm cáy ngon bằng ngọn khoai lang. Nó là rau đặc sản với Việt kiều, nên nhà hàng, khách sạn tranh nhau về quê tìm mua. Nhiều cơ sở còn đặt riêng cho bà con Việt kiều hằng ngày. Có những Việt kiều trở về thăm quê chỉ để hưởng lại vị mắm cáy, ngọn khoai, cho con cháu được nếm hương vị nồng ấm thơm tho đã nuôi sống họ ở vùng đất nghèo của cha ông, để họ có câu răn dạy cho con cháu họ về cách sống, về đạo đức gia phong và danh dự dân tộc.

MINH PHƯƠNG

Src : http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?article=102399&sub=63&top=39

Leave a Comment »

No comments yet.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: